در آغاز باید اشاره کنیم که در حال حاضر قانونی رسمی تحت عنوان مالیات مهریه وجود ندارد؛ ولی طبق اخبار منتشر شده میتوانیم بهزودی انتظار پرداخت مالیات برای مهریه را داشته باشم. بر طبق قانون در ماده 144 مالیات مستقیم، مهریه زوجین شامل معافیت مالیاتی میباشد.
سخنگوی سازمان امور مالیاتی درباره مالیات مهریه گفت: سازمان امور مالیاتی مجری قانون است و با توجه به اصل ۵۱ قانون اساسی باید به قوانینی که مجلس تصویب میکند و یا همچنین در قالب پایههای جدید مالیاتی وضع میکند را اجرا کند. تا به این لحظه هیچ قانون جدیدی تحت عنوان قانون مالیات مهریه به تصویب نرسیده است، در نتیجه قوانین گذشته حاکم خواهد بود.
در ادامه این مطلب قصد داریم اخبار و جزئیات بیشتر این موضوع بپردازیم.
دلایل شکل گیری مالیات بر مهریه
شاید بتوانیم چندین دلیل برای شکل گیری این قانون موضوع از جمله افزایش شدید قیمت سکه و افزایش درآمدهای مالیاتی دولت را نام برد. بدیهی است به دست آوردن چنین درآمدی برای دولت خوشایند بوده، چرا که با توجه به آمارهای منتشرشده از سوی ثبت احوال، در چهار ماه ابتدایی سال گذشته حدود 200 هزار ازدواج به ثبت رسیدهاند؛ یا به عبارتی، در هر روز حدود 1600 ازدواج ثبت میشود که در این صورت اگر دولت از همه آنها مالیات بگیرد، این مالیات میتواند منبع درآمدی چشمگیری برای دولت باشد.
اما باید گفت در کنار درآمد بسیار، یکی از اصلیترین دلایل آن، ثبت مهریههای سنگین و در نتیجه زندانی شدن مردان بسیاری به علت عدم توانایی در پرداخت مهریه بوده است. اینکه دولت برای مهریههایی با تعداد سکه پایین معافیت مالیاتی در نظر گرفته، دلیل واضحی بر این موضوع میباشد که دولت سعی دارد تا حد امکان مردم را به انتخاب مهریههای سبکتر تشویق کند.
پس با توجه به نکات گفته شده دولت از چند طریق خواسته تا با تغییر در قانون مهریه باعث بهبود شرایط فرهنگی و اقتصادی کشور شود که باید دید آیا با تصویب قانون مالیات بر مهریه تا چه اندازه به اهداف خود خواهد رسید.
آیا مالیات مهریه فقط برای سکه میباشد؟
یکی دیگر از سؤالاتی که در موضوع مالیات مهریه به وجود میآید این است که آیا این مالیات فقط برای مهریههایی که به صورت سکه هستند لحاظ میشود یا در حالتهای دیگر هم نیاز به پرداخت مالیات است؟
با توجه به آخرین اخبار مربوطه، پرداخت مهریه مالیات فقط تحت عنوان سکه نبوده و در مواردی از جمله خودرو، ملک و… را هم شامل میشود.
چگونگی پرداخت مالیات مهریه
در صورت توافق برای تصویب مالیات بر مهریه، دیگر پس از تاریخ معیّن شده زوجین باید نسبت به پرداخت مالیات مهریه مدنظر اقدام کنند. پرداخت مالیات مهریه به این گونه است که زن و شوهر برای ثبت ازدواج خود باید ابتدا نسبت به پرداخت مالیات مهریه خود (با توجه به نرخ مشخص شده) به دولت اقدام کرده تا قادر به دریافت سند ازدواجشان باشند. در ادامه به صورت کامل درباره چگونگی محاسبه و نرخ مالیات مهریه توضیحات لازم را بیان کردهایم.
سد تازهای برای ازدواج
یکی دیگر از نکاتی که باید در موضوع مالیات مهریه به آن توجه شود، اثر گذاری این مالیات بر آمار ازدواج است. در شرایط کنونی که ایران درگیر مسئله پیری بوده و همچنین حمایت از ازدواج برای دولت جز سیاستهای مهم تلقی میشود، به نظر میرسد مالیات بر مهریه میتواند آثار نه چندان خوبی بر آمار ازدواج بگذارد.
باید دید آیا دولت مردان تدابیری برای اثر منفی مالیات مهریه بر ازدواج را در نظر خواهند گرفت و تغییرات مثبتی در آن ایجاد میکنند یا خیر.
محاسبه نرخ مالیات بر مهریه
اولین باری که موضوع مالیات مهریه و مشخص کردن نرخ آن در مهریههای سنگین، در سال ۱۴۰۳ مطرح شد. البته که این قانون هنوز به تصویب نهایی و مرحله اجرا نرسیده است، اما، با توجه به اجرای طرح اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و مهریه، طرح اخذ مالیات مهریه از سمت مهریههای سنگین، به طور رسمی آغاز خواهد شد، در همین بخش قصد داریم به توضیح تمامی نرخهای مشخص شده به همراه مثال پرداخته و شما را از چگونگی معافیت مالیات بر مهریه آگاه کنیم.
تا ۱۴ سکه؛ معافیت مالیاتی مهریه
با توجه به قانون، اگر مقدار مهریه تا سقف ۱۴ سکه باشد، زوجین معاف از پرداخت مالیات هستند. یعنی اگر مهریه تعیین شده از طرف شما بین ۱ تا ۱۴ سکه باشد، نیازی به هیچ گونه پرداخت مالیاتی نیست.
این معافیت با هدف تشویق برای در نظر گرفتن مهریههایی با تعداد سکه پایین بوده است.
15 تا 100 سکه؛ 1.1 درصد مالیات
برای مهریههایی که بین ۱۵ تا ۱۰۰ سکه هستند، نرخ مالیات ۱.۱ درصد در نظر گرفته شده است. به عنوان مثال، اگر مهریهای ۱۰۰ سکه باشد، مبلغ مالیاتی که باید پرداخت شود، معادل ۱.۱ سکه خواهد بود.
مهریههای بین 15 تا 100 سکه به عنوان اولین مقدار سکه بوده که شامل پرداخت مالیات شده و البته کمترین نرخ پرداخت مالیات هم برای همین محدوده میباشد.
101 تا 200 سکه؛ 2 درصد مالیات
برای مهریههایی که بین ۱۰۱ تا ۲۰۰ سکه هستند، نرخ مالیات ۲ درصد است. این یعنی اگر مهریهای ۲۰۰ سکه باشد، مبلغ مالیاتی معادل ۴ سکه باید پرداخت شود.
شاید بتوان پیش بینی کرد بیشترین تقاضا برای ثبت همین تعداد سکه باشد؛ زیرا از آن جایی که بیش از 200 سکه شامل مالیات سنگینی شده که پرداخت آن برای بسیاری از افراد امکان پذیر نبوده و از طرف دیگر تعداد سکههایی که شامل حداقل پرداخت مالیات میشوند، مدنظر عرف جامعه نبوده، پس احتمال اینکه زوجین از این مقدار استقبال کنند، بیشتر است.
بیش از 200 سکه؛ 15 درصد مالیات
در نهایت، برای مهریههایی که بیش از ۲۰۰ سکه هستند، نرخ مالیات به ۱۵ درصد افزایش مییابد. به عنوان مثال، اگر مهریهای ۳۰۰ سکه باشد، مبلغ مالیاتی که باید پرداخت شود، معادل ۴۵ سکه خواهد بود.
در نظر بگیرید قیمت سکه 40 میلیون تومان باشد و زوجی بر سر 300 سکه به توافق برسند. با توجه به نرخ مالیات برای این تعداد سکه آن ها باید مبلغی به ارزش حدود 2 میلیارد تومان را برای ثبت ازدواج خود کنار بگذارند. بدیهی است که پرداخت چنین مبلغی برای بسیاری از افراد امر دشواری میباشد.
پرداخت مالیات مهریه بر عهده کیست؟
موضوع مهم دیگری که باید در نوبه خود برای مسئله مالیات توجه شود، فرد پرداخت کننده آن است. بی شک کسی نیست که علاقهمند باشد بهتنهایی این مبلغ را پرداخت کرده و فشار اقتصادی قابل توجه آن را لمس کند. در همین راستا قانون هم تلاش کرده در این مورد عادلانه رفتار کرده و هر دو طرف را موظف به پرداخت مالیات مهریه نماید. پس از تعیین مهریه توسط زوجین و درج در عقدنامه، مالیات آن هم مشخص میشود. هر کدام از زوجین موظف بوده تا نیمی از مالیات ناشی از مهریه را پرداخت کنند. در واقع آنها به صورت کاملاً مساوی در پرداخت مالیات مهریه خود سهیم میشوند و هیچ کدام در این زمینه بر دیگری برتری ندارد.
زمانی که فشار اقتصادی وارد شده به طور مساوی برای هر دو خانواده عروس و داماد در نظر گرفته شود، اصولاً ترجیحشان بر این است که مقدار مهریه کمتری مشخص کنند تا در راستای آن مالیات کمتری هم پرداخت نمایند. اگر شرایط پرداخت مالیات مهریه به طریق متفاوتی مثل پرداخت کامل آن از طرف داماد و خانواده داماد انجام میشد ممکن بود با امتناع و تأثیر منفی در تصمیم ازدواج آنها همراه شود. با شرایطی که در حال حاضر قانون ایجاب کرده، هر دو طرف مجبورند در این موضوع با هم به توافق برسند. دور از انتظار به نظر میرسد که خانوادهها راضی شوند راضی به پرداخت چنین هزینه سنگینی توسط خود یا فرزندانشان در ابتدای زندگیشان شوند.
درصد پرداختی مالیات زن و مرد
در پاسخ به قبلی سؤال که مالیات مهریه بر عهده چه کسی است، ذکر کردیم که این مالیات باید مشترکاً توسط زن و مرد پرداخت شود. اما باید در اینجا گفت که درصد قابل پرداخت آن نیز در نظر گرفته شده است. با توجه به صحبتهای نمایندگان مجلس شورای اسلامی، در این خصوص برای رعایت مساوات، هم زن و هم مرد موظف هستند 50 درصد از این مالیات را بر عهده بگیرند. از سمتی دیگر، مبالغ پرداخت شده با عنوان مالیات مهریه، به صندوقی با نام صندوق تهیه جهیزیه برای افراد نیازمند واریز میشود. برای تشکیل این صندوق نیز در قانون بودجه یک ردیف اعتباری پیشبینی شده است و در انتها مبلغ مالیات در کنار حق ثبت مهریه از زن و مرد دریافت خواهد شد.
زندانی شدن در قانون مهریه جدید
یکی دیگر از سؤالات مهمی که مردم در رابطه با قانون جدید مهریه دارند، مربوط به چالشی بسیار مهم در اوضاع کنونی بوده که بسیاری از افراد به علت ناتوانی در پرداخت مالیات از حضور در زندان بی بهره نمانند. سؤال این است که آیا در قانون جدید هم مهریه باعث زندانی شدن مردان به دلیل عدم توانایی مالی جهت پرداخت مهریه میشود یا این موضوع به طور کامل حذف شده است؟ همان طور که پیش تر به عرضتان رساندیم، قانون جدید مهریه ۱۴۰۳ بیش تر به روند کاهش مهریه با تصویب مالیات تمرکز داشته و سایر شرایط و قوانین مربوطه را زیاد مورد هدف قرار نمی دهد. به این معنا که مرد در قبال پرداخت نکردن مهریه، به زندان میافتد یا خیر، کاملاً یکسان با زمان قبل از تصویب این قانون بوده و همه چیز با در نظر گرفتن شرایط تعیین می شود؛ از این رو، ابتدا باید بگوییم که در طرح جدید مالیات مهریه مجلس که در در حال بررسی است، بندی با عنوان عدم زندانی شدن مرد در صورت عدم پرداخت مهریه موجود نمیباشد. در ادامه آن هم بهتر است بدانید که زندانی شدن مرد به دلیل عدم توانایی پرداخت مهریه به شرایط گوناگونی بستگی دارد که در این موضوع قصد برسی آن را نداریم.
شرایط پرداخت اقساطی مهریه در طرح جدید
اگر اقساطی که توسط دادگاه برای مرد درنظر گرفته شده است، سنگین باشد او میتواند درخواست که این اقساط تعدیل شود.
موافقان مالیات بر مهریه چه میگویند؟
کارشناسان امور دینی به این نکته اشاره کردهاند که اگرچه مهریه سنگین، خارج از محدوده شرع نبوده اما تعیین مهریه سنگین کاری پسندیده از نگاه دین بهشمار نمیآید. از طرفی دیگر در صورتی که مالیات دریافتی صرف امور خیر مانند تسهیل ازدواج برای جوانان و تهیه جهزیه شود، این قانون قابل دفاع است.
کارشناسان حقوقی نیز به موافقت با این قانون پرداختند چرا که فعالان این حوزه بیش از هر کسی آگاهی دارند که با توجه به پروندههای موجود در دادگاهها تعیین مهریه سنگین را نمیتوان عاملی برای پیشگیری از طلاق و کیفیت مناسب زندگی زناشویی دانست.
از سوی دیگر با توجه شرایط فعلی عبارت مهریه را کی داده و کی گرفته قابل اعتنا نمیباشد. زیرا نتایج پروندههای شکایات زوجین و پروندههای طلاق، نشان از چالش بزرگتری را دارند. همچنین مهریه به دلیل ثبت در عقدنامه دارای ضمانت اجرایی است و اگر مرد توانایی پرداخت آن را نداشته باشد، تعیین مهریه بالا خطری بسیار بزرگ برای این گروه به شمار میآید.
آیا قانون مالیات مهریه تصویب خواهد شد؟
هنوز هیچ خبری قطعی درباره زمان تصویب نهایی این قانون مطرح نشده اما با توجه به شواهد میتوان بیان کرد به تصویب رسیدن این قانون به هیچ عنوان دور از انتظار نبوده و در آینده نزدیک، باید شاهد تاثیرات آن باشیم. به نظر میرسد مسئولین به دنبال راه حلی هستند که تعداد پروندههای مرتبط با مهریه در دادگاههای کشور را تا جای ممکن کاهش دهند. یکی از بهترین گزینهها برای آنها همین وضع مالیات و اعمال محدودیت در تعیین مهریه خواهد بود. البته بدیهی است این قانون هم مانند هر چیز دیگری منتقدان خود را خواهد داشت. موافقان تلاش میکنند با تعیین این قانون مشکلات عمده جوانان در حوزه ازدواج را برطرف سازند و مخالفان هم نسبت به آینده تعهدی که زوجین به هم میدهند نگران هستند. باید منتظر ماند و دید که در آینده قانون مرتبط با مالیات مهریه چگونه تعیین خواهد شد و خانوادهها چه واکنشی نسبت به آن خواهند داشت.
کلام آخر
مشاوره گرفتن از یک وکیل حقوقی نیاز بسیاری از افراد بوده ولی پیداکردن شخص توانمند در این زمینه، کار آسانی نیست. اما شرکت کیبلده با داشتن سابقه درخشان در موضوعات حقوقی از جمله مشاوره و وکالت در موضوع مهریه، به شما کمک میکند تا بهترین نتایج در موضوعات حقوقی کسب کنید.
این مشاورهها باتوجهبه درخواست انجام شده، میتواند بهصورت حضوری، تلفنی و حتی آنلاین ارائه شود. بعد از تأیید درخواست انجام مشاوره، تیم کیبلده در اولین فرصت شما را به وکیل مربوطه ارجاع خواهد داد تا از این فرصت ویژه نهایت استفاده را ببرید.
شماره تماس جهت دریافت مشاوره:02128429960 و 09101832787
